WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(A ra bi Z) ▲	TÜRKÇE(Z den A ya) ▼	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
	cele	harman yerinde toplanmış olan biçilmiş ekin yığını
	cwîn (cun)	harman, harman yeri
	gaê holî	harmanda ekin sapı parçalama işini yapan öküz,	ti biyê ze gaê holî=yara bere içindeki insanlar için kullanılır.
N.n	xirmaçeg	hasadı yapılan üründen ihtiyacı olanlara verilen pay	hasad zamanı mahsulden verilen tanrıya şükür lokması
Nx.n	Hesen	Hasan	Türkçe'de Hasan diye bilinen ismin Dimilkî söylenişi
N.n	hesret	hasret	Arapça: ḥasra(t) حسرة yokluk, yoksunluk ≈ ıbranice/Aramice: ḥāsar חסר [#ḥsr] eksik ve yoksun olmak
k	hesret menden	hasret kalmak
n/m	nêweş-/é	hasta
k	nêweş kewten	hasta düşmek	vewr sero xebitîa, nêweş kewt = kar üstünde çalıştı, hasta düştü
k	nêweş kerden	hasta etmek
k	nêweş biyen \| bîayen	hasta olmak, hastalanmak	serd giroto biyo nêweş
m	nêweşî	hastalık
m	tew-é	hastalık nöbeti	tewa mergî grota, tewa yena po, tewî yenê po.
s.n/m	nêweşin-/é	hastalıklı
N.n	nêweşxane	hastane	ma nêweşê xo nêweşxanedé rawsayna=hastamızı hastaneye yatırdık
	heşerî	haşarı (türkçe değil)
k	xaşeynayen	haşlamak
bot.n	axbandir	haşlandıktan sonra yağda kavrulup yenen bir bitki (bahar aylarında olur)
k	xaşeyayen	haşlanmak
N.n	merraxe	hatıl	Ağırlığı yatay olarak dağıtmak ve duvarların düşey doğrultudaki çatlamalarını önlemek için yatay olarak boydan boya yerleştirilen ahşap
N.n	xatir	hatır	birine karşı duyulan saygı, sevgi: qandê xatirdê to = senin hatırın için
k	vîrî amayen	hatırlamak, aklına gelmek	ame mi vîrî=hatırladım, aklıma geldi
k	vîrî arden	hatırlatmak	to ard mi vîrî=sen bana hatırlattın
	fors	hava atma, böbürlenme	temafîl girota pa fors keno
k	fors kerden	hava atmak, böbürlenmek
	ayam	hava durumu, meteoroloji ile ilgili olayların bütünü	ewro ayam weşo=bugün hava güzel /Ing.>weather
n	hewa	hava, yel, esinti, melodi	yeryuvarını saran uçun ve uçuk katmanın oluşturduğu akışkan ortam. Ing>air / Not : hava İrani bir kelime olup Türkçe değildir.
k	hêl kerden	havada sallamak
s.n/m	hewadar-/é	havadar, havası bol ve temiz olan
N.n	hewang	havan	Avesta:hāvaŋā, hāvangā / havan Türkçe değil
	berhewa	havaya gitmiş, ziyan olmuş,boşa gitmiş
k	lawayen \| lawen	havlamak	o yo zey kutikî laweno = köpek gibi havlıyor
k	lawneyayen	havlatılmak
k	lawnayen	havlatmak	kutikî melawné ! = köpeği havlatma !
N.m	qumit-é	havlu, büyük havlu, banyo havlusu	KHKY : Lice, Siverek, Çermik (Sînag köyü)
bot.m	bûncik-é	havuç
N.m	awa bûncikan	havuç suyu
m	hop-é	havuz, gölet
N.m	hew-é \| hewa	havva (kadın ismi)	Adem'in eşi / seslenirken Hewê !
k	xo ver vînayen	hayal görmek
	haylo !	hayda !	nida
	de !	haydi !	de şirê ! = haydi gidin !
	hadrê !	haydi !	hadrê ma nan biwerê = haydi yemek yiyelim / hadrê ma şirê = haydi gidelim
n/m	raybirr-/é	haydut, yol kesen
n/m	xeyrw-e/î	hayır sahibi, hayırsever	qay xeyrweê do tasê awé bido ma.
n	xeyr	hayır, iyilik	Arapça->xeyr
	Nêy \| Nê	hayır, öyle değil, olmaz (evet karşıtı)
	Nêheyrã \| Nêxeyr	hayır, öyle değil, olmaz (evet karşıtı)	ma to nêdî?, nêheyrã mi nêdî=görmedin mi? hayır görmedim
	xeyro !	hayırdır !, hayrola !
n/m	bixeyr-/é	hayırlı	bixeyr bo = hayırlı olsun
	wa bixeyr bo	hayırlı olsun
	xeyr bo ! \| bixeyr bo !	hayırlı olsun !
	xeyr weşî bo	hayırlı olsun, hayırlı uğurlu olsun
	a bixeyr	hayırlısı
	xeyrî ser	hayırlısyla
	xeyr weşî	hayırlısyla
n/m	bêxeyr-/é	hayırsız	lajeko bêxeyr / keyneka bêxeyré
k	zirînçayen \| zirînçen	haykırmak, çığlık atmak, kızgınlıkla bağırarak konuşmak	ti yê çi hend zirînçenê !
	xeylê \| xeylkê	hayli, bir hayli, çok, epeyce, oldukça	xeylê îsan amebi = bir hayli insan gelmişti / xeylê gird o = bir hayli büyük, epey büyük
n/m	heywan-/é	hayvan	Arapça: ḥayawān حَيَْوَان ı. yaşama, canlı olma, 2. her çeşit canlı varlık, canavar
	danga	hayvan emzirme, yemleme yer ve zamanı	1-küçükbas hayvan emzirme zamanı, yeri (N.Büyükkaya) (Soyreg) / 2-karlı havada karı sıkıştırarak hayvanları yemlemek için hazırlanan yer
n	çewr	hayvan iç yağı
ana.n	vezd \| vezg	hayvan yağı, iç yağ	va mi goşt ardo ti nêvanê pêro vezd o
	serbar	hayvan yüklendikten sonra yükün üstüne konan ekstra yük
ana.n	plar	hayvanlarda doğum ile birlikte gelen cenin gömleği. plasenta
k	mêl kerden	hayvanları dinlendirmek
	herrişan	hayvanların ayakları ile toprak eşelemesi	teqişan,perrişan
k	pede kuayen	hayvanların başıyla başka bir canlıya saldırması	gay kua (kwa) pede dîmda
ana.n	bêxaxu	hayvanların boynunun kökü	dewa Sahrikî (Cemil). (tayn cayan dé vanê cidew)
n	mêlca	hayvanların dinlendirildiği yer	KHKY : Siverek, Çermik, Gerger
n	mexelca	hayvanların dinlendirildiği yer	KHKY : Dêrsim
k	mêl biyen	hayvanların dinlenmesi
	mêl	hayvanların dinlenmesi, dinlendirilmesi	KHKY : Siverek, Çermik, Gerger
n	mexel	hayvanların dinlenmesi, dinlendirilmesi	KHKY : Dêrsim
n/m	amed-e/î	hazır	Benzer örnekler : Qeliş-te: çatlamış olan, çatlak. Aker-de: Açılmış olan, açık. Veşa-te: Yanmış olan, yanık. Ame-de:Gelmiş olan, gelik / Farsça: āmāde آماده gelmiş, hazır < Farsça: āmadan, āmāy- آمدن, آماى gelmek, varmak, olmak, hazır olmak << OFa āmatan gelmek (Nişanyan)
n/m	hadr-e/î	hazır	Arapça: ḥāḍir حاضر hazır olan, huzurda bulunan, (gelmiş olan)
f	amede kerden	hazırlamak
k	xo amede kerden	hazırlamak (kendini), hazırlanmak (kendi kendine)
k	amede biyen	hazırlanmak, hazır olmak
n/m	amedekar-/é	hazırlayan
k	texmîn kerden	hazırlık yapmak, tedarik etmek, tedbir almak, önlem almak	meşté meymanê ma dê bêrê texmînê xo bikerê = yarın misafirlerimiz gelecek hazırlığınızı yapın
N.n	texmîn	hazırlık, tedarik, tedbir, önlem	dişmeno şima dima texmînê xo bikerê. wa ma dima bê ma texmînê ci kerdo
N.m	xizna	hazine	Arapça: χazīna ͭ خزينة gömü, depo, kıymetli eşya veya para konulan yer/Farsça: ganz/gazn/gazīnag
N.m	çalanî	hazine, değerli eşyanın bulunduğu yer	çocuk tekerlemesi : çalanî Bolanî / çalanîya zerejan, çalanîya morcilan
N.m	hezîran-é \| ciwînãn-é	haziran, yılın 6.ayı	menga ciwînãn / menga hezîrané
Nx.n	Hezro	Hazro (Diyarbakır)
N.x	Dêrcal	Hazro'da bir köy adı
N.m	danûg-é	hedik	çocuklar diş çıkarınca yapılır
m	xelat-é	hediye, armağan,ödül
	helal bo !	helal olsun !, bravo !	Arapça: ḥalāl حلال izin verilmiş, meşru
N.n	VAFIROK	helikopter
	hem	hem, aynı, bir, beraber (önek)	EFarsça/Avesta dili: hama bir, beraber, aynı << HAvr *sem-1 a.a. Not: Aynı Hintavrupa kökünden EYunanca: ʰomós, Latince: simul, İng same, Sans sam(a)-
	ti vajê ké	hemen hemen, de ki, farz et ki, varsay ki, neredeyse	ti vajê ké hefteê tîa dir bi = neredeyse bir hafta buradaydı
	hema	hemen, hiç beklemeden, bir çırpıda	hema werişt û şi. (hemen tirkî nîyo)
N.m	mermor-é	henüz soğumamış kül
	zor	henüz, yeni, ancak	şima zor amey = daha yeni geldiniz / zor şa 2 tenan biwero = ancak 2 tane yiyebildi
	ma pêrin-é	hepimiz, hepimizi
	ma pêro	hepimiz, hepimizi	ma pêro amey=hepimiz geldik / ma pêro berdî = hepimizi götürdüler
	ma pêrinan ra	hepimizden
	ma pêrinan rê	hepimize