WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(Z ra bi A) ▼	TÜRKÇE(A dan Z ye) ▲	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
k	pelçiqnayen	ezmek, zedelemek, çiğnemek (ezerek)
k	enceynayen	ezmek, incitmek
k	kunceynayen	ezmek	sareê marî kunceynao=yılanın başını ezmişler
k	enciqnayen	ezmek	şamikan sero nişto ro pêro enciqnayê=domateslerin üzerine oturmuş hepsini ezmiş
ff	pahçolnayen	ezmek
k	pelixnayen	ezmek
	tahda	eziyet, baskı, baskılama, kötü davranma,
k	enceyneyayen	ezilmek,incitilmek (pasif)
k	pelçiqîayen	ezilmek, zedelenmek, çiğnenmek (ezilerek)
k	enceyayen	ezilmek, incimek
k	kunceyneyayen	ezilmek fiilinin 3.hali
k	enciqîayen	ezilmek	engişta mi enciqîê= parmağım ezildi
k	pahçolîayen	ezilmek
k	kunceyayen	ezilmek	sereê marî kunceyao=yılanın başı ezilmiş
k	pelixîayen	ezilmek
N.n	ezan	ezan	Arapça: aḏān أذان duyurma, anons, özellikle namaza çağrı / müslüman dininde namaz vaktini bildirmek için müezzinin yüksek sesle yaptığı çağrı / ezanê şewray deya
Nx.n	Ayîb	Eyyüp	Türkçe'de Eyyüp olarak bilinen ismin Dimilkî söylenişi
N.m	êlûn-é \| êlul-é \| keşkilãn-é	eylül, yılın 9.ayı
N.n	zîn	eyer
n	bere	ewro bere o	bizêkan şit ra kenê, şiwanan rê nan virazenê, bizêkan xemilnenê. na rojé rê vanê bere
dem	pirtik perarey	evvelki günden 2 önceki (-4.gün)	pirtik perarey ayam senîn bi ?
dem	perarey	evvelki günden 1 önceki (-3.gün)	perarey ma dewé dé bî.
dem	perey	evvelki gün, önceki gün, (-2.gün)	ez perey ameya.
dem	bîterşew	evvelki gece
dem	pêrarîn-/é	evvel seneki, evvel seneye ait
	bêbaney	evsizlik	bêbaney zor a
n/m	berdûş-/é	evsiz, barksız, serseri, bakımsız	Farsça : xaneberdoş = evi omuzunda, nerde sabah orda akşam
n/m	bêkey-e/î	evsiz, ailesiz
n/m	bêban-/é	evsiz	bahdê bûmlerzé xeylê kes bêban mend
n	zewaj	evlilik, evlenme
	zewjîay-e/î	evli
N.m	max-é	evlerin çatılarına enine konulan kalın ağaç direk, kiriş
k	zewjîayen	evlenmek
n/m	berzewaj-/é	evlenme çağındaki genç erkek veya kız	keyneka berzewajé / lajeko berzewaj
k	zewjnayen	evlendirmek
	Eheyrã	evet, onaylama sözü (hayır karşıtı)	weş viraşto? eheyrã, qe boll zî weş viraşto
	E \| Eya \| Heya	Evet	-E- uzun okunur
k	gemmo kerden	evden atmak, yabana salmak	lajê xo kerdo gemmo=oğlunu evden atmış.
n/m	seromend-e/î	evde kalmış, elde kalmış
k	kedî kerden	evcilleştirmek, ehlileştirmek
	kedîkerd-e/î	evcilleştirilmiş, ehlileştirilmiş
s	kedî	evcil, ehli, ehil	arwêşo kedî=evcil tavşan
n/m	rezî	evcil bitki, yabani olmayan bitki	rez= bağ, bahçe, bostan
n/m	wayêr-ê/a keyî	ev sahibi	wayêrê keyî (erkek), wayêra keyî (kadın)
n/m	kêwe \| kêwî	ev sahibi
N.m	kebanî \| keyvanî	ev hanımı, hanımefendi	keybanû, kadbanû, kezban, kezîba
N.n	keye	ev (yaşanılan yer anlamında)
N.n	ban	ev (bina anlamında)
k	çorşme giroten	etrafını sarmak, kuşatmak
	hewle	etrafı çitle çevrili alan
n	vervirade	etraf, çevre
n/m	goştin-/é	etli
n/m	bêkar-i/î	etkisiz
n/m	kariyin-/é	etkili
k	kari kerden	etkilemek, etki etmek, tesir etmek	qisey ci kê dé kari kenê = sözleri (insanı) etkiliyor
	kari	etki, tesir	qe çiyê tey kari nêkeno=hiç bir şey (onda) etki etmiyor
N.n	berzik	etek altı kılları
N.n	pêş	etek
n/m	goştwer-/é	etçil, etobur
N.n	goşt	et
k	aşanayen	eşmek,kazmak	ci rê gor aşana
N	hemtayin-é	eşitlik, denklik
N	hemtayey	eşitlik, denklik
k	hemta kerden	eşitlemek, denkleştirmek	matematik
mat.n/m	hemta	eşit, denk, eşdeğer, birbirinin aynı
N.n	berteng	eşik
N.m	şemig-é	eşik	KHKY : Dewa Sobeçîmenî-Sariz / pîré dimê luyé bi morekan xemilnayo, serê şemiga xo dé dardé kerdo.
	herey	eşeklik	hendayê herey bena !? = bu kadar eşeklik olur mu ?
zoo.n	kirri	eşek yavrusu, sıpa	leyrê herî
	hewş !	eşek durdurma nidası
zoo.m	mêsa herî	eşek arısı
m	zirrzir-é	eşek anırması	xeyro zirrzira toya!
zoo.n	her	eşek (eril)
zoo.m	her-é	eşek (dişil)
zoo.m	manker-é	eşek (dişi)
	HEMVIHA \| HEMVAY	eşdeğer
N.n	mêrde	eş, koca	namey mêrdedê to çiçî o?=Eşinin (kocanın) adı ne?
N.m	cenî \| cinî	eş, karı	na cinîya kê ya ?= bu kimin eşidir ?
	hemserek-/é \| hemserok-/é	eş başkan
n/m	mulxit-/é	eş	mulxitê mi / mulxita mi = eşim (Dersim)
k	guvnayen	estirmek
k	bawuşkî we ameyen	esnemek	bawuşkê mi yenê we / KHKY : Gimgim, dewa Dirba, Dêrsim
	fekvila	esneme
N.n/m	bawuşk-é	esneme	uykusuzluk, yorgunluk, can sıkınısı sonucu ağzı genişçe açarak soluk alıp-verme / KHKY : Gimgim,dewa Dirba, Dêrsim
	asmer-/é	esmer, koyu tenli	Arapça: asmar أسمر koyu renkli (sıfat)
s.n/m	sîater-/é	esmer, aşırı esmer, ten rengi çok siyah olan	lajekêdo sîater newe tîa ra ravêrd, o kam bi ?
k	guvayen \| guven	esmek	va o guveno
s.z	partalî	eskimiş, yıpranmış giysiler	Farsça partal پرتل bohça, yolculukta taşınan yük / Kelime aslı Hintçe'dir / KHKY Siverek, Çermik köyleri
n/m	rewîn-/é	eski, eskiye ait, önceye ait, daha önceki
n/m	khan-/é \| kihan-/é	eski, eskimiş	çiyo khan pere nêkeno
N.n	miqar	eskarpela
	bindestey \| bindestî	esirlik, bağımlılık, hükmedilme, özgür olmama
ayam.n	hewzge	esinti, yel	Dêrsîm
ayam.m	şijî	esinti, yel
Nx.n	Dih	Eruh (Şırnak)
dem	meştêrî	ertesi gün, belli bir günden sonraki gün	roja çarşemî ame, meştêrî şi=çarşamba günü geldi, ertesi gün gitti / referans gün--> çarşamba, meştêri-->perşembe
k	peyro erzîayen	ertelenmek	erzîa peyro = ertelendi
k	peyro eşten	ertelemek	eşt peyro = erteledi
	rew	erken, çabuk, acele	rew bê ! = erken gel ! / hewna rewo=henüz erken.
	camêrdey	erkeklik, yiğitlik, adamlık, eli açıklık, cimri olmama	camêrdey karê herkesî niya