WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(A ra bi Z) ▲	TÜRKÇE(Z den A ya) ▼	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
	M	M
n/m	destteng-/é	maddi sıkıntısı olan, geçim sıkıntısı çeken	emserr destê ma teng o
	o ké	madem ki, o ki
N.n	kaf	mağara, in	Avesta dili: gafya
n/m	qurr-e/î	mağrur, kibirli, gururlu	merdimê do qurre yo !=kibirli bir adamdır !
N.m	tax-é	mahalle	taxa corî = yukarı mahalle
k	şermezar kerden	mahcup etmek, utandırmak, kınamak, ayıplamak
	şermezar	mahcup, utanma, utangaç
k	xo dé şiknayen	mahçup etmek	to cinêké xo dé şiknê
k	xo dé şikîayen	mahçup olmak	tayn qisey kerdî ez xo dé şikîa
N.m	dadgeh-é	mahkeme
k	hesar biyen	mahsur kalmak, kuşatılmak, etrafı çevrilmek
k	hesar menden	mahsur kalmak, kuşatılmış olmak, etrafı çevrilmiş olmak
k	hesar kerden	mahsur kılmak, kuşatmak, etrafını çevirmek, hapsetmek
	hesar	mahsur, kuşatılma, etrafı çevrilme (çitle, duvarla, düşman tarafından, doğal nedenlerle))	vewr varaya, çarwey keye dé hesar biyê.
n	HERÛNDAR-/é	makam sahibi, mevki sahibi, yer sahibi
N.m	lox-é	makara	Farsça: lōğ damları düzeltmek için kullanılan silindir ~ Ermenice: loğ a.a. < Ermenice loğ- լող- yuvarlanmak
	maldarey	mal sahipliği, alacaklılk, varlıklı olma, zenginlik
n	mal	mal, varlık	Arapça: māl مال menkul varlık, davar, zenginlik, servet
zoo.n	gamêş	manda, su sığırı
N.m	heval-é	mani	keynan veyvedé hevalî vatênê = kızlar düğünde mani söylüyordu
N.n	qerrase	manivela, kaldıraç
bot.m	govleg-é	mantar	hebûbekî, kufkarikî, singî
bot.m	kufkarik-é	mantar, yenmeyen bir mantar cinsi	hebûbekî, govlegî, kufkarikî, singî
N.n	dîmen	manzara, görünüş, görüntü
	nijar	marangoz
	nijarey	marangozluk
N.m	adar-é	mart, yılın 3.ayı
zoo.n	qaqlîbaz	martı
bot.n	xas	marul
N.n	mase	masa	italyanca->mensa sofra, yemek masası << Latince->mensa a.a. Osmanlı toplumunda masada yemek yeme adeti 1830'lardan itibaren yaygınlık kazandı.
N.m	seata serdê masî	masa saati
k	estanikî vaten	masal anlatmak	dapîra ma, ma rê her şew estanikî vana=ninemiz bize her gece masal anlatır
k	sanikî vaten	masal anlatmak	sanikî = masallar
N.m	sanik-é	masal, öykü	Pahlawice/Partça : afsânag
m.m	estanik-é	masal, öykü	Pahlawice/Partça : afsânag
N.m	şaxap-é	matkap
N.m	tix-é	matkap ucu	OFarsça: tīgr / Avesta: tigra- 1. sivri uç, zirve, 2. ok / HAvrupa dili *(s)teig- saplamak, sivri bir şey sokmak
s.n/m	kew-e/î	mavi	dûnê koyo kewe = mavi dağ dumanı
n/m	çimkho	mavi gözlü
	kho	mavi, doğa yeşili
	keweyî	mavilik
N.n	hamîn \| amîn	maya
k	hamîn kerden	mayalamak
k	mişte kerden	mayalamak	mi mîr mişte kerd = hamur mayaladım / KHKY : Dêrsim
N.n	nano elatî	mayalı ekmek	KHKY : Dewa Qenqatir/Soyreg
N.n	nano newsnaye	mayalı ekmek
N.n	nano eşkeva	mayasız ekmek
bot.n	maxdenos	maydanoz	OYunanca: makedonísion μακεδονίσιον makedonya otu, maydanoz / Arapça: maḳdanus/mağdanus مقدنس/معدنس
n/m	mij-/é	mayhoş, çeşnili, tadı güzel, lezzetli	kekremsi, ekşi ile tatlı arası tat (ne tatlı ne ekşi) / no henar mij o / o şîrin o / o bîn tirş o / sayê mijî / Pahlawice: mizag m(y)ck= taste
N.m	gulan-é	mayıs, yılın 5.ayı
k	germixîayen	mayışmak, uyuşmak, gevşemek (sıcaktan dolayı)	hadrê ma vîstê bivejîê teber ma no zeredé germixîay
k	germixnayen	mayıştırmak, uyuşturmak, gevşetmek (sıcaktan dolayı)	mayışmasına, gevşemesine, uyuşmasına sebep olmak
zoo.n	qird \| qurd	maymun
	qirdey \| qirdîn-é	maymunluk	qirdey mekerê ! = maymunluk yapmayın !
N.n	selixane	mazbaha
Nx.n	Mazgêrd	Mazgirt (Dêrsim)
bot.n	mazi	mazı, (meşe ağacında olur)
	gûnd \| gûn	mazi, yaşanmış zaman, geçmiş zaman	gûndê kalikandê ma dé têlafûn çinêbî.
N.n	mazot	mazot	Fransızca: Mazout bir petrol ürünü, Rusça: Mazut / na temafîlé bi mazota girweyena=bu araba mazotla çalışır
n/m	neçar-/é	mecbur
k	neçar verdayen	mecbur bırakmak
k	neçar kerden	mecbur etmek
k	neçar menden	mecbur kalmak
k	neçar biyen	mecbur olmak
	neçarane	mecburen
zarf	ca'lemat	mecburen, ister istemez, gönülsüzce, başka seçenek kalmayınca, istemeden de olsa	kelime kökeni belli değil. standart Arapçada bu kelime yok.
n/m	nenas-/é	meçhul, bilinmeyen, tanınmayan
	ti nêvanê	meğer, oysa
	nêvanê ké	meğerse, oysa ki	ti nêvanê ké perey pêro werdê.
	ti nêvanê ké	meğerse, oysa ki
Nx.n	Mehmed \| Mem	Mehmet, Muhammed	Türkçe'de Mehmet, Arapça'da Muhammed diye bilinen ismin Dimilkî söylenişi
n	derazûn	mekik	ey derazûn groto=mekik dokuyor
N.n/m	fêrişt-e/î	melek, tanrısal elçi	Avesta dili: fraēşta / Pahlavice: frēştag
k	qalayen \| qalen	melemek	bizî qalenê=keçiler meler / mî qalay=koyunlar meledi
k	qalnayen	meletmek
ana.n	çije	meme	çoğul: çijey=memeler
N.n	ver	meme
ana.n	hingile	meme
	çiman ser	memnun oldum	direkt karşılığı (göz üstüne) olmakla beraber tanışma sırasında kullanıldığında (memnun oldum) anlamındadır
N.m	desmal-é	mendil
kay.m	desmalek-é	mendil kapmaca oyunu
bot.N.m	vinewş-é	menekşe
bot.m	benik-é	menengiç ağacının henüz filizlenmiş taze yaprakları	benika awî, benika qiznawêrî / kavrularak çeşitli yemekler yapılır
n	navik	meni
N.n	pirti	mensucat. tekstil. kumaş, bez, dokuma ürünlerinin genel adı	dûkanê pirtî akerdo
k	qaxu groten	merak etmek	qaxu megî=merak etme / qaxuê mi niyo=umrumda değil
bot.m	mercû	mercimek	çoğul : mercuy
N.m	derenca	merdiven
	ma bixêr dî	merhaba, selam	Dersim yöresi
	DEMWEŞ	merhaba, selam, iyi anlar, iyi zamanlar
N.n	MÎANDE	merkez	mîandeê şaristanî = şehir merkezi / mîandeê hunerî = sanat merkezi
	MÎANDEYÎ	merkezi
N.n	rext	mermilik, fişeklik
m	peyam-é	mesaj, ileti	Pahlawî: paygam (ptg'm, pyg'm) / peyama mi resê to ?=mesajım sana ulaştı mı?
N.m	milêv-é	meşale	a çileré tayn nizm kerê, milêv a ? = o lambayı biraz kısın, meşale mi ?
bot.m	mazêr-é	meşe ağacı
N.m	kankol-é	meşe ağacında oluşan yuvarlak tırtıklı ürün
bot	azgilêr	meşegillerden bir ağaç
n	metro	metre (100 cm'lik ölçü birimi)	berzeya ci 2 metroy a