WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(A ra bi Z) ▲	TÜRKÇE(Z den A ya) ▼	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
	I	I	bu harfle başlayan Zazaca kelime yoktur.
	Î	i	bu harfle başlayan Zazaca kelime sayısı yok denecek kadar azdır. olanlar da başka dillerden geçme kelimelerdir. sadece -ÎNAN=ONLAR- zamiri bu harfle başlar
n	pûşt	ibne, eşcinsel
n	qenndaye	ibne, göt veren
n/m	qûnek-/é	ibne, göt veren
n/m	qûnd-e/î	ibne, göt veren
N.m	mesîn-é	ibrik
k	we veten \| we vejen	icat etmek, buluş yapmak, ihdas etmek	no edet kê veto we !? / her serr çîyê we vejeno
N.n	wevetiş	icat, icat etme, ihdas, ihdas etme, ortaya çıkarma
k	tewa zerî	iç ağrısı
N.n	karê zerîy	iç işleri
k	gûnî pîze kewten	iç kanaması olmak	baro giran wegrot qûnî kewté pîze=ağır yük kaldırdı iç kanaması geçirdi
m	qunc-é	iç köşe,bir şeyin iç köşesi	na qunca meronişé(romenişé). bivijî teber şo o çengeya ronişé.
m	quncik-é	iç köşe,bir şeyin iç köşesi
	kişta zerî	iç taraf
	kişta zerî ra	iç taraftan
k	zerre eşten	içeri atmak, hapse atmak
k	zerre şiyen	içeri gitmek, içeri girmek, zarar etmek	şi zerre = içeri girdi, içeri gitti / emserr karê ma weş nêbi, ma xeylê şî zerre = bu yıl işlerimiz iyi değildi, epey içeri girdik (zarar ettik)
N.n	zerre	içeri, içerisi	teber serdo, zerre germo.=dışarısı soğuk,içerisi sıcak.
	zerre ra	içeriden	zerre ra bivijî=içeriden çık
	tedeî	içerik, içindeki(ler)
	qandê	için	qandê ey=onun için /qandê ma=bizim için / qandê nanî = ekmek için / ıngilizce: for
	rê	için anlamı veren son ek	kê rê bigirweya !?=kimin için (kime) çalışayım !?
	tey	içinde	teba tey nêmendo=içinde bir şey kalmamış
	tede 1	içinde	doriyo veng, tede awé çinîa=bidon boş, içinde su yok
k	xo pîze kerden	içinde tutmak, içine atmak, insanın bir şeyi içinde saklaması	mi ê to kerda xo pîze / ê to ya mi pîzedé
	tey	içinde, ile birlikte, onunla	Polato şino sûké /ti zî tey şo / wa keyneké tenîa nê şiro ti tey şo.
	de	içine	önüne geldiği fiile içine doğru anlamı katan ön ek / devisten=içine yerleştirmek / deproşnayen=içine ufalamak / dekerden=içine koymak
	pede	içine doğru, içine işlemek	aw şiya pede / derzinî kuê pede
k	devisten	içine düşürmek, içine yerleştirmek, yerine yerleştirmek, sokmak
k	defînayen (2)	içine düşürmek, içine yerleştirmek, yerine yerleştirmek, sokmak
k	defîneyayen (2)	içine düşürülmek, içine yerleştirilmek, yerine yerleştirilmek, sokulmak
	deké de	içine koy
k	gî dekerden	içine sıçmak
N.n	şimitiş	içme
N.m	awa werdî	içme suyu	vurgu -werd- in üstünde iken ''içme suyu'' , vurgu -î- nin üstünde iken ''küçük su'' anlamı verir / bwn: awa şimitene
N.m	awa şimitené	içme suyu, içecek su	bwn: awa werdî
k	şimiten \| şimen	içmek	o awé şimeno = o su içer / ay awé şimité = o su içti
k	firkerden	içmek (çorba, ayran, yoğurt v.b.)
	pîze ra	içten, samimi
	bêkav-/é	idrak edemeyen, bi idrak, idraksız	domano, kav nêkeno
k	kav kerden	idrak etmek, düşünmek
k	fîq birrîayen	iflah kesilmek	fîqê ci birrîâyo.
k	fîq birrnayen	iflah kesmek, aman vermemek
k	fîqê ... birnayen	iflahını kesmek, aman vermemek	fiqê dişmenî birrna
k	top eşten	iflas etmek	mîyê ma pêro merdî, ma emser topê eşté,
k	fitar akerden	iftar açmak, iftar etmek, oruç açmak	Arapça ifṭār إفطار / fitara xo akerd û şîy
N.m	fitar-é	iftar, oruç açma, oruç bozma	Arapça ifṭār إفطار
bot.n	sinc	iğde
bot.m	sincikêr \| sincêr	iğde ağacı
N.m	derzinî	iğne	mi ewro la bi derzinîa nêkerdo / mi va derziné bîa ey goçîné ardé.
N.n/m	derzinik-/é	iğneci (iğne yapan sağlıkçı)	ma qijî bî, vatênê derzinik ameyo, ma remayênê (çime : dewa Qenqatiré, 1940)
m	kunîya derzînî	iğnenin ip geçirilen tarafı	kunîya zengenî, kunîya derzinî
N.n	kal	ihtiyar, yaşlı	erkek için
n/m	kokim-/é	ihtiyar, yaşlı
m	pîr-é	ihtiyar, yaşlı	kadın için
k	pîr bîayen	ihtiyarlamak, yaşlanmak	hayvanlar için
	kal bîayen	ihtiyarlamak, yaşlanmak	erkek için
k	pîr bîayen	ihtiyarlamak, yaşlanmak	kadın için
	kokimey	ihtiyarlık, yaşlılık
	kaley	ihtiyarlık, yaşlılık	erkek için
	pîrey	ihtiyarlık, yaşlılık	kadın için
k	menden	ikamet etmek, oturmak	şima kotî manenê?=nerede oturuyorsunuz (ikamet ediyorsunuz)?
N.n	MANÎSTAN	ikametgah, oturulan yer
amr.	di \| du \| ddi	iki (2) sayısı
N.m	kardîa difek-é	iki ağızlı bıçak
	herdos	iki avuç dolusu	herdosê tey day mi / iki elin avuçlarının birleştirilmesi durumu
N.n	mişar \| çimore	iki kişi tarafından kullanılan büyük testere
mat	dîna hendî	iki o kadar (iki kat)
N.m	dîsleg-é	iki tarla arasındaki yürüme yolu,ayni zamanda sınır
N.n	hogeç	iki yaşındaki erkek kuzu
N.m	diyin-é	iki'li	iskambil ve okey oyununda
	ma wirdina \| ma hurdina	ikimiz, her ikimiz	ma wirdina pîa amey = ikimiz beraber geldik
amr.	dûdik	ikinci (çocuk oyun dilinde)	verik, dûdik, sêsik, çharik, peyik
N.n	êre	ikindi	êre biyo ? / mi nimazê êrî nêkerdo
	veraêre	ikindiye doğru	veraêreyê
	wirdina \| hurdina	ikisi, her ikisi	(kelime aslı - her+du+na ) dan dönüşme
	wirdinan rê	ikisine, her ikisine
	wirdinan \| hurdinan	ikisini, her ikisini
	ddi bi ddi	ikişer, ikişer ikişer
	disey	ikiyüz (200) sayısı
n/m	dir-i/î	ikiyüzlü, riyakar	merdimêdo diri yo=ikiyüzlü bir adamdır / merdimêda dirî ya=ikiyüzlü bir kadındır
m	dilet-é	ikizler	nê merdimî çendé pê manenê! , ti vanê qay tekê diletê / tekê dileté pê ra nêsnasneyenê.
m	DILET-é \| DULET-é	ikizler burcu	Pahlawice : dôpahikar, dwptkl
N.n	derman	ilaç
N.n	dari	ilaç, deva
	pa	ile	îngilizkî>with / mi pa qisey kerdî=onunla konuştum
	pa	ile bağlı /Türkçede tam bir karşılığı yok	mi çijay qise pa nêverda=ona demediğimi bırakmadım / goşt pa çinîo
	pey	ile, aracılığıyla	şima pey atepoza amey? / ti pey ç'çî amey? / îngilizkî>by
	bi	ile, -li, -lı (ön eki)	bi xeyr bo = hayırlı olsun
k	ravey şîayen	ileri gitmek, ilerlemek	hendé zî ravey meşo= o kadar da ileri gitme
k	po şiyen	ileri gitmek, yukarıya doğru gitmek	biewnî tiyê vêşî po şinê ha !=bak fazla ileri gidiyorsun !
	ravey	ileri, önce, önceden	gamê ravey şo û bê=bir an önce git ve gel / ma di rojî ravey şî=iki gün önceden gittik
k	po şiyen	ilerlemek, yol almak, gelişmek	bir şeyi referans alarak onun üzerine ilerlemek
k	ravey berden	ilerletmek
n/m	ecêb-/é	ilginç, enteresan
n/m	entîk-e/î	ilginç, enteresan	çi çiyê do entîke ! = ne ilginç birşey !
N.n	don	ilik, kemik iliği	kemiklerin iç boşluklarını dolduran ve kan hücrelerinin yapımını sağlayan doku / donê estan
N.n	mezgek	ilik, kemik iliği	Kemiklerin iç boşluklarını dolduran ve kan hücrelerinin yapımını sağlayan doku / mezgekê estan / KHKY : Çermik, Siverek
N.m	pêabestîy	ilişki, bağ	iki şey arasındaki karşılıklı ilgi