WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(A ra bi Z) ▲	TÜRKÇE(A dan Z ye) ▲	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
	xwu \| xo	kendi, oto
n/m	xwird-e/î \| xurd-e/î	hurda, artık, kırıntı, küçük ve önemsiz şey	nê xwirdî tîa ra çekerê !
s.n/m	xûz-/é	kambur
N.n	xûy	karakter, tabiat, doğa, yapı, maya, yaradılış, mizaç, alışkanlık, huy (insan ve diğer canlılar için)	Pahlavice : xōg / yandaki tabiat, doğa ve yapı'dan kasıt insan ve canlı doğası, insan ve canlı yapısı, insan ve canlı tabiatı dır.
n/m	xuward-e/î	cömert, bonkör, eli açık, feragat sahibi
m	xuşî	hışırtı	ez ewnîa xuşîêna yena=baktım bir hışırtı geliyor
N.n	xus	toz	xusê berî grot=kapının tozunu aldı
	xurtey	yiğitlik, cesaretlilik, bonkörlük, korkusuzluk	xurteya to hendaê bî !?=yiğitliğin bu kadar mıydı !?
n/m	xurt-/é	yiğit, cesur, korkusuz, bonkör	mêrdek xurto la cinêké zî xurta=adam yiğit ama kadın da yiğit
k	xurayen \| xuren	horlamak (uyurken)	ti hewndé xurena ? = sen uykuda horlar mısın ?
k	xûk werden	haraç almak
n	xûk	haraç
n	xudik	huylanma	mi rê xudik o = huylanıyorum
bot.n	xozikêr	zzz***	bir ağaç türü
zoo.m	xozek-é	bitki köklerini yer altında keserek zarar veren bir kurtçuk türü
	XOZAYÎ	doğal, tabii
	xozan	ekilmemiş tarla, sürülmemiş tarla	KHKY : Sêwas
N.m	XOZA	doğa, tabiat
zoo.n	xoz	domuz
k	xoya şîayen	bayılmak
N.n	xoverdayiş	direniş, direnme
k	xover dayen	direnmek
m	xoşawî	hoşaf, komposto
m	xoserî	özerklik, otonomi, kendi başına karar alma	xoserîya demoqratike=demokratik özerklik
	XOSERGÊREY	yüklenicilik, müteahhitlik
n/m	XOSERGÊR-/é	yüklenici, müteahhit
n/m	xoser-/é	özerk, otonom, kendi başına hareket eden
N.m	xortîn-é	gençlik, gençlik çağı
N.n	xortey	gençlik, delikanlılık
n/m	xort-/é	genç, delikanlı, genç kız
	xoriyey	derinlik
n/m	xori \| xorî	derin
	xorê xo	kendi kendine, kendiliğinden
	xorayoberîy	özyönetim
n/m	xoravêrd-e/î	kendinden vazgeçmiş, kendini boş vermiş, kendini hiçe sayan
n/m	xoranedî	tembel, üşengeç	ti hend xoranedîyê !
	xora (3)	bedava, ücretsiz, parasız, bedelsiz, karşılıksız	mi xora da ci = bedava verdim
	xora (2)	zaten, kendinden, kendiliğinden, halihazırda	Mehmed xora şiyo. to û Heval'a şirê, Dilşa'ya xora wijadé.
	xora (1)	doğal olarak, tabii, tabiiki, elbette
N.n	xopan	virane olmuş bağ bahçe
zoo.n	xone	kedi (erkek)
N.m	xolincî	çamur, sulu çamur
	xokava	boşuna, nafile, beyhude, kendiliğinden	xeyr xokava nêşino / no girwe xokava niyo / KHKY : Siverek, Çermik, Gerger
n/m	xodî	bencil, kendini gören, egoist
	xodestî \| xodestey	serbestlik, özgürlük, hürriyet	kimseden izin alma mecburiyetinde olmama
n/m	xodest-/é	serbest, özgür, kendi başına hareket eden	kimseden izin alma mecburiyetinde olmayan
n/m	xodbîn-/é	bencil, egoist
N.n/m	xoca	öğretmen
k	xobiyen	kendi olmak
N.m	xobawerî	özgüven, kendine güvenme, kendine inanma, kendinden emin olma
n/m	xobawer-/é	özgüvenli, kendine güvenen, kendine inanan, kendinden emin
k	xo zanayen	kendini bilmek	xo zanayiş / xo bizané ké şar to bizano
k	xo xemilnayen	kendini süslemek	keynan xo xemilnao, ê yê şinê veyve
k	xo xapeynayen	kendini kandırmak
k	xo viraşten	kendi yapmak, kendini süslemek, süslenmek, makyaj ve giyinme anlamında kendini hazırlamak	lîlikî vero xo viraşt = aynanın önünde kendini süsledi (hazırladı)
k	xo virar kerden	kucaklamak, kucağına almak	bray xo yo werdi kerdo xo virar
k	xo veten	geçimini sağlamak, kendine yetmek, kendini idare etmek	heme kar dest ra yeno, kotî şiro xo vejeno.
	xo vero vindé !	kendine iyi bak !	xo vero vindé ké ti nêweş nêkewê.
k	xo verdayiş dayen	boşattırmak (eşine)	ti da peynî xo verdayiş da
k	xo ver vînayen	hayal görmek
k	xo ver vaten	sayıklamak, kendi kendine konuşmak	uykuda kendi kendine konuşmak
k	xo ver şanayen 2	destek olmak, bir işi yüklenmek, bir şeyi kendine destek etmek	ti şenê xo nê girwî ver şanê !? / çogané şaneno xo ver winî şino = bastondan destek alarak yürüyor (bastonu kendine destek yapıyor)
k	xo ver şanayen 1	önüne katmak (kendi önüne)	kavirî şanay xo ver berdî rotî=kuzuları önüne katıp götürüp sattı
k	xo ver ra vaten	kendinden uydurmak, desteksiz söylemek	o yo xo ver ra vano=desteksiz söylüyor, kendinden uyduruyor
k	xo tîjîa nayen	güneşlenmek, güneşli yerde durmak	ma deryabar de xo na tîjîa = deniz kıyısında güneşlendik
k	xo şiwiten	yıkanmak, duş almak, banyo yapmak	serşo veng o, ti da xo bişiwa ? = banyo boş, yıkanacak mısın ?
k	xo şanayen \| xo şanen	salınmak (sallana sallana)	keynekêna xo şanena yena = bir kız salınıp geliyor
k	xo serî serdé groten	önemsememe, bilmemezlikten gelme
k	xo serdé kerden	savmak, baştan savmak, başından atmak, bitirip bir kenara koymak
k	xo ser nayen	zamlanmak, fiyatı artmak, üstüne bindirmek	zêrî 10 qaxitî nayê xo ser=altın 10 parabirimi zamlanmış
k	xo ser dayen	zzz***
k	xo ronayen	tenezül etmek
k	xo ro arden	zzz***	kolî şikitê torzîn ard xo ro / ard xo ling ro
	xo ro	kendine, kendini	kendine yönelik bir eylemde bulunmayı ifade eder / day xo ro = kendini dövdü / da xo ro / ard xo ro
	xo rideyayîné	kendini beğenmişlik
k	xo rideyayen	kendini beğenmek
n/m	xo rideyay-e/î	kendini beğenmiş
	xo rê xo	kendi kendine, yalnız kendi, kendi başına
k	xo rê qîm kerden	kendine yetmek	kendi kendine yetmek
	xo rê ké	zzz***	xo rê ké Dilşa berdo !? / Bu deyimin Türkçe'de tam karşılığı yoktur
	xo rê	kendine, kendilerine, kendisine, kendisi için
k	xo ra vînayen	üşenmemek, erinmemek	xo ra vînena = üşenmiyor, erinmiyor
k	xo ra veten \| xo ra vejen	soyunmak (kendi giysisini çıkarmak)	çinay xo xo ra vet / çaketê xo xo ra vejeno
k	xo ra şermayayen	kendinden utanmak	xo ra bişermayé ! = kendinden utan !
k	xo ra nêvînayen	üşenmek, erinmek	xo ra nêvînena = üşeniyor, eriniyor
k	xo ra nêdîayen	üşenmek, erinmek	mi xo ra nêdî şira=gitmeye üşendim
k	xo ra dîayen	üşenmemek, erinmemek	to xo ra dî şirê
k	xo ra dayen	giymek, giyinmek	belden yukarı giysiler için, gömlek, çeket, fanila v.s./ nêzaneno çiçî xo ra do !
	xo ra bawer	kendinden emin
k	xo po kerden	girişmek, başlamak, bulaşmak (bir işe)
k	xo pîze kerden	içinde tutmak, içine atmak, insanın bir şeyi içinde saklaması	mi ê to kerda xo pîze / ê to ya mi pîzedé
k	xo pişten	kapanmak, saçını, başını örtmek
k	xo pay kerden	giymek, giyinmek	belden aşağı giysiler için, pantolon, çorap, pijama v.s.
	xo pay	yaya	ma xo pay amey = yaya olarak geldik
k	xo pawiten	sakınmak, kendini korumak
k	xo paştî kerden	sırtlamak, sırtına almak
k	xo pa tepişten	tutunmak, bir şeye tutunmak	xo dêsa tepişt=duvara tutundu / xo ...a tepişt= ...e/a tutundu
k	xo nimiten	saklanmak	ey xo nimit = o saklandı
k	xo nêronayen	tenezül etmemek
k	xo milo kerden	sorumluluk almak, sorumluluğunu almak	nê girwî xo milo meké!=bu işin sorumluluğunu alma!