WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(Z ra bi A) ▼	TÜRKÇE(A dan Z ye) ▲	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
	X	X
N.n	xaç	haç
N.m	xaçiray	dörtyol, kavşak, yol çatı, yol ayrımı / akarsuların birleştiği yer / dere, nehir kavşağı
	xafil bela, qafil qeda	zzz***
	xaîs \| xayîs	sakin, uyuşma, esrik, baygın, dalgın
k	xaîs bîayen / xayîs bîayen	sakinleşmek, uyuşmak, baygınlaşmak, dalgınlaşmak, esrimek
k	xaîs kerden\|xayîs kerden	sakinleştirmek, uyuşturmak, uyutmak, baygınlaştırmak, dalgınlaştırmak
N.n	xal	dayı	xalê mino qij = benim küçük dayım
	xalan	dayı giller, dayı gil	xalanê mi overdê roya ronişenê = dayım giller nehrin karşı yakasında otururlar
N.m	xalcinî	yenge, dayı eşi
	xalê !	teyze ! (seslenirken)
N.m	xal-é \| xalik-é	teyze	xalika Dilşa = Dilşa teyze
N.m	xalkeyna	kuzen, dayı kızı, teyze kızı
	xalo	dayı (seslenirken)
zoo.n	xalofir	uğur böceği
zoo.n	xalxalok	uğur böceği
N.n	xalza	kuzen, dayı oğlu, teyze oğlu
k	xam dekewten	gafil avlanmak	ma xam dekewtî
k	xam devisten	gafil avlamak
n/m	xam-/é	işlenmemiş, ham, acemi, çiğ, olgunlaşmamış
N.za	xamikî	çarık	işlenmemiş sığır derisinden yapılan ve deliklerine geçirilen şeritle sıkıca bağlanan ayakkabı
k	xapeyayen	kanmak, aldanmak	o gengez nêxapeyeno
n/m	xapeynay-e/î	kandırılmış, aldatılmış
k	xapeynayen	kandırmak, aldatmak	tiyê ma xapeynenê=sen bizi kandırıyorsun
n/m	xapeyneyay-e/î	kandırılmış, aldatılmış
k	xapeyneyayen	kandırılmak, aldatılmak
	xar	koşturma	estoré xar medé / o yo herî xar dano.
k	xar dayen	koşturmak
k	xar deyayen	koşturulmak
N.n	xardos	eğe, törpü
Nx.m	Xarpêt	Elazığ
N.n	xart	törpü, eğe	Pîran,Sêwaz
bot.n	xas	marul
	xas ké	iyi ki	xas ké ti estê!=iyi ki varsın !
n/m	xas ké ti est-ê/a	iyi ki varsın	xas ké ti estê/esta / rindké ti estê/esta
N.n	xase	zzz***
	xasek	doğru dürüst, olması gerektiği kadar, olması gerektiği gibi, genelde	Serdar xasek nan nêweno
s.m	xasek-/é	güzel	keyneka (çêneka) xaseké.
	xasekey \| xaskîn-é	güzellik
n/m	xaşêlin-/é	yeni eşya, yeni elbise	qolikê da xaşêliné dêbî xo ra.
k	xaşeyayen	haşlanmak
k	xaşeynayen	haşlamak
N.n	xatir	izin	bi xatirdê şima=izninizle,allaha ısmarladık / xatirê mi bidê ez do şira
N.n	xatir	hatır	birine karşı duyulan saygı, sevgi: qandê xatirdê to = senin hatırın için
k	xatir dayen	izin vermek	şima xatir bidê ez do şira = izin verirseniz gideceğim
k	xatir waşten	izin istemek, vedalaşmak	xatir biwazé û şo = izin iste, git=vedalaş git
n/m	xawiz-/é \| xaxiz-/é	olgunlaşmamış (sebze, meyve)	tûyê xawizî mewerê şima bexiznenê
n/m	xax-/é	çiğ,pişmemiş,olgunlaşmamış
n/m	xaxût-e/î	çürük yapı, çürük iş
N.n	xazil \| zaxil	kömür	veşa, bi xazilî
	xazilboy	yanık et,kıl,tüy,saç v.b. kokusu	xazilboy kewta a ser
N.n	xazmik	geniz
bot.m	xazrîg-é	yenen bir bitki
N.m	xebat-é	çalışma, iş, güç
N.n/m	xebatkar-/é	işçi, çalışan, emekçi
N.m	xebatkarey	işçilik
	xeber ser	söz gelişi, örneğin
	xebera to ya !	haklısın !, dediğin doğru !
n/m	xeberdan-/é	haberci, haber veren, muhabir
N.m	xeber-é	haber
n/m	XEBITNÊR-/é	kullanıcı, çalıştırıcı
k	xebitîayen	çalışmak	xeftîayen
k	xebitnayen	çalıştırmak, kullanmak	xeftnayen
k	xecelîayen	eğlenmek, oyalanmak, uğraşmak, meşgul olmak
k	xecelnayen \| xecelnen	eğlendirmek, oyalamak, uğraştırmak, meşgul etmek	ay xecelna, a xecelnena
s.n/m	xedar-/é	gaddar, acımasız, zulm eden, haksızlık eden, merhametsiz	Arapça: ġaddār غدّار zalim, kıyıcı
k	xedir kerden	gaddarlık yapmak, haksızlık yapmak, acımasızlık yapmak, merhametsizce davranmak, zulmetmek	Arapça: ġaddār غدّار zalim, kıyıcı
	xela \| xelay	kıtlık
m	xelat-é	hediye, armağan,ödül
	xelfe	zzz***
Nx.n	Xelîl	Halil	Türkçe'de halil diye bilinen ismin Dimilkî söylenişi / Aile ve arkadaşlar içinde hitap şekli : xello
bot.n	xelle	buğday
	xelle û xubar	zzz***	Ame ezman ra cuhûdî tar û mar kerdî pêro eştî şî yê zey xubar (mela Ehmedê Xasî)
bot.n	xellevaş	zzz***
	xem	umur, dert	xemê mi niyo ! =benim umrumda değil !
	xem kerden	umurunda olmak, dert etmek	xemê mino!?=umrumda mı!? / qe xem nêkeno
n	xemil \| xeml	süs
n/m	xemilîay-e/î	süslü, süslenmiş (kendi)
k	xemilîayen	süslenmek
n/m	xemilin-/é \| xemlin-/é	süslü
n/m	xemilnay-e/î	süslü, süslenmiş (başkası süslemiş)
k	xemilnayen	süslemek
k	xemilneyayen	xemilîayen fiilinin 3.hali	veyvé xemilneyaya=gelin süslenmiş (başkaları tarafından)
	xenîm	gözüne durma, yüzüne durma	xenîmê çiman dê to bo !=gözüne dursun !
N.n/m	xenzîr-/é	domuz	köken Arapça χinzīr خنزي, Aramice/Suryanice χazīr, Akatça χuzīru
	xerc	harç, masraf, gider	Arapça : خَرْج χarc 1. kelle vergisi, 2. gider, harcama, ödeme ~ Aramice : kharəgā כרגא kelle vergisi
k	xerc bîayen	harcanmak
k	xerc kerden	harcamak
n	xercira	yol harcı, harcırah
n/m	xerîb-/é	yabancı	Arapça: ġarīb غريب yabancı, yolcu, egzotik, ayrıksı
	xerîbey	yabancılık, yabancı yerde olma, gurbet	xerîbey zor a = gurbet (yabancı yerde olmak) zordur
k	xeripîayen	bozulmak
k	xeripnayen	bozmak
N.m	xerz-é	başörtüsü, yazma
	xeseynaye	hadım, hadım edilmiş	gao xeseynaye.
k	xeseynayen	hadım etmek
n/m	xeşîm-/é	acemi, tecrübesiz, vasıfsız
N.m	xeta raşt-é	düz çizgi, düz hat
n/m	xetimîay-e/î	tıkalı, tıkanık
k	xetimîayen	tıkanmak (kendi kendine)