WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(Z ra bi A) ▼	TÜRKÇE(A dan Z ye) ▲	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
	H	H
	ha to rê...!	al sana...!
	hadrê !	haydi !	hadrê ma nan biwerê = haydi yemek yiyelim / hadrê ma şirê = haydi gidelim
n/m	hadr-e/î	hazır	Arapça: ḥāḍir حاضر hazır olan, huzurda bulunan, (gelmiş olan)
	haho	imdat, feryat, figan
k	haho kerden	imdat istemek
	haj	muhtaç olmayan, kendine yeten, mal sahibi olan	ti bîy haj ma bîy mahtaj (îdyom)
N.n	hajet	alet
N.n	hak	yumurta	na kergé rojê ra hakê kena.
n	hal	hal, durum	Arapça: ḥāl حال l.dönüm, dönüşüm, evre, 2. değişken bir şeyin her bir evresi, durum
k	hal kerden	halletmek
N.m	haletî	saban	Sanskritçe: hala
N.n	halîn	yuva	halînê ci vaydeya
N.n	hamîn \| amîn	maya
k	hamîn kerden	mayalamak
k	har bîayen	azmak
n/m	har-/é	azgın	kutikê to biyo har / kirteê kutikdê harî
N.n	hard	yer, toprak, arazi, tarla, yeryüzü
N.n	hare	zzz***	xelfe
	harey	azgınlık
tıp.m	harîg-é	nezle
	hatîla	habire, durmaksızın, devamlı
k	havil kerden	faydalı olmak, yararlı olmak, fayda vermek, yarar/fayda sağlamak	to mi rê çi havilé kerda ? = bana ne yararın oldu?
m	havil-é	fayda, yarar, olumlu iş	havila ké to ra bêro wa homay ra bêro=senden gelecek fayda allahtan gelsin / ey ra havilê nîna=ondan bir fayda gelmez / to mirê çi havilé kerda ? / havila ké ti bikerê!
N.n	havinge	yazlık, serin ve esintili yer, yazlık ev
	hawêr	habire, devamlı, sürekli
	hawêrdor \| hawirdor	çepeçevre
	hawid	hörgüç	Arapça olup olmadığı araştırılmaya muhtaç
m	hay	haber, bilgi, malumat, dikkat	to hay û ci ya ?=haberin var mı? / eza bêhay=ben habersizim
	haybiké	oysa, meğerse, halbuki	va ez şiya, haybiké nêşiyo
n/m	HAYDAN-/é	haberci, haber veren, muhabir
n/m	haydar-/é	haberdar, bilgi sahibi, dikkatli	haydarê ey bé=ondan haberdar ol / haydarê çîyê nîyê=hiç bişeyden haberi yok.
	haydarê xo bé!	kendine dikkat et!, kendine iyi bak!	haydarê xo bé!. wa çîê to nêtirîo = kendine dikkat et eşyaların çakınmasın / haydarê xo bê=kendinize iyi bakın, kendinize dikkat edin
	haydê ké	ola ki, olabilir ki, belki	tayn çîyê werdî zî tey beré, haydê ké biyê veyşanî
n/m	hayig-/é	uyanık, uyumamış, ayık
	haylo !	hayda !	nida
n/m	heb-/é	tane (sayılabilir nesneler için)	çend hebî=kaç tane
N.m	hebik-é	tek atımlık eski bir silah türü
	hebikî	...bir yemek türü
N.n	hebin	urgan, örken, sicim	resen'den daha kısa ve daha ince / KHKY : Dêrsim
bot.m	hebûbek-é	...bir çeşit mantar	hebûbekî, govlegî, kufkarikî, singî
	hêdêka	yavaş yavaş, yavaşça, usulca, ağır ağır, hafifçe, hafif hafif	hêdêka şirê
	hêdî	yavaş, hafif, hafifçe	hêdî hêdî şo, lez meké, mevazdé,
	hêdî hêdî	yavaş yavaş
	hedir	neşe, avuntu, avunma, sabır, dayanma (sıkılmama anlamında)	hedirê to yeno ? (Dersim)
k	hedir ameyen	canı sıkılmamak	keyedé hedirê mi yeno = evde sıkılmam, canım sıkılmaz
k	hedir nêameyen	canı sıkılmak	hedirê mi nîno = canım sıkılıyor (Dersim)
	hêf	bir defa	(Palo)
	hêfîek	asla, hiç	(Palo)
	hêfna	bir defa daha	(Palo)
	heftana	haftalarca	yeno ma heté heftana maneno
	heftane	haftalık
dem.n	hefte	hafta.yedi günlük kesintisiz zaman birimi	Farsça: hafte هفته yedili şey, yedi günlük süre < Fa/OFa haft هفت yedi / Avesta: hapta- a.a.
	heftena	gelecek hafta, bir hafta daha, başka bir hafta	heftena bimané = bir hafta daha kal / no hefte nê, heftena bê = bu hafta değil, gelecek hafta gel
	hefteo verîn	geçen hafta, önceki hafta
s.n/m	hefter-/é	yorgun
N.m	hefterey \| hefterî	yorgunluk
N.n	hêga	tarla	ma do ewro hêgay biramê.
	hegîan ! \| hegîa !	canım !	ronişé hegîan ! = otur canım ! / camê aw dana mi hegîan ! = Bir tas su verir misin canım ! / Etimoloji : hem+gîan / KHKY Siverek, Çermik köyleri
N.m	hegiş-é	faraş, ateş küreği
k	hêjî kewten	devenin kızması	deve kewto hêjî
	hekamey	şaka, espri	ti yê hekamey kenê ! = şaka yapıyorsun !
k	hekamey kerden	şaka yapmak, espri yapmak
	hêl	sallama, sallanma	xo hêl kena, şina = sallanıp gidiyor (sallana sallana gidiyor) / hêlkan = salıncak
	hêl	zzz***	-h- genizden okunur
k	hêl bîayen	sallanmak	lulîya ci dara hêl bena = kavalı ağaçta sallanır / hêliké hêlké = salıncağı salla
k	hêl kerden	havada sallamak
k	hêla ra visten	güçten düşürmek, takattan düşürmek
	helak	yara, yaralı	helikîayen : yaralanmak
	helak-/é	zzz***
	helal bo !	helal olsun !, bravo !	Arapça: ḥalāl حلال izin verilmiş, meşru
N.m	helbest-é	şiir
	helbestwan-/é	şair
	helbestwaney \| helbestwanî	şairlik
n	hêle	güç, takat, kuvvet, kudret	tey hêle nêmendo. hend gidî zî nîo, roj 4 cemî weno.
k	hêle ra kewten	güçten düşmek, takattan düşmek
k	heleyayen	erimek
	hêleyin-/é	güçlü, takatlı, kuvvetli, kudretli
k	heleynayen	eritmek
k	heleyneyayen	eritilmek
zoo.n	heli	kartal	helî = kartallar
N.m	hêlik-é	salıncak
n/m	helikîay-e/î	yaralı, yaralı halde olan
k	helikîayen	yaralanmak	lewê mi helikîayê mi melhem sawit ci
k	heliknayen	yaralamak
N.n	helîm	kaymak, yoğurt kaymağı	(Palo)
n/m	helisîay-e/î	çürümüş, çürük
k	helisîayen	çürümek
k	helisnayen	çürütmek
n/m	helist-e/î	çürük
N.m	hêlkan-é	salıncak
dem.m	hell-é	an	hella şewray, hella şanî / arapçadan gelme
bot.n	helmûn \| helmûg	zzz***	ze qamîş, ci ra boye virazêno
tip.n	hêlpeme	...bir hastalık ismi
n	helpeze	nefes nefese kalma	oyo helpeze kweno.
N.m	hêlug-é	çirişotu
n	helwet	zzz***
	hem	irade, oto kontrol	bi hemdê xo ya ame = kendi iradesiyle geldi
	hem	hem, aynı, bir, beraber (önek)	EFarsça/Avesta dili: hama bir, beraber, aynı << HAvr *sem-1 a.a. Not: Aynı Hintavrupa kökünden EYunanca: ʰomós, Latince: simul, İng same, Sans sam(a)-
	hema	hemen, hiç beklemeden, bir çırpıda	hema werişt û şi. (hemen tirkî nîyo)