WwW.Dimilkî.Net - Zazaca Sözlük Online-Ferheng

Zazaca Sözlük

QTG ▲	ZAZACA(Z ra bi A) ▼	TÜRKÇE(A dan Z ye) ▲	Türkçe-Zazaca: Zazakî-Tirkî :
	D	D
	daçewres	yaklaşık kırk, kırk civarı
N.n	dad	adalet
	dades	yaklaşık on, on civarı
N.m	dadgeh-é	mahkeme
N.n/m	dadger-/é	hakim, yargıç
N	dadgerîy	hakimlik, yargıçlık
	daê ! \| dayê !	anne !	çocuğun, annesine hitap etme şekli / daê !, ez a veyşan= anne !, karnım aç
	daê hegîan !	canım annem !
	dahîris	yaklaşık otuz, otuz civarı
m	dahka	konu, mevzu, mevzubahis	şimayê dahkay çiçî kenê ? / na çi dahka ya şimayê kenê?
k	dahka biyen	konu olmak, mevzu olmak
k	dahka kerden	...bir konu hakkında konuşmak, mevzubahis
bot.m	dahl-é	kavak ormanı
bot.m	dahlêr-é	kavak ormanı
N.m	dahrî	tahra, eğri uçlu ağaç budama bıçağı	Avesta: puthra, thraya ≈ Eski Farsça : dāthra
m	dakê \| dako	anneciğim
N.n	dalde	kuytu	daldedê bandê ma ya vinderd bi / xo dabe a dalde.
N.n	daliq	askı, askılık
k	daliqîayen	asılmak
k	daliqnayen	asmak
N.m	dalpa	damla, damlamak	bano dalpey keno=ev damlıyor.
N.m	DALPEDAN-é	damlalık	çilkdan-é
k	dalpey kerden	damlamak	bano dalpey keno = ev damlıyor
k	dam ro gunayen	tuzağa düşmek
N.m	dam-é	tuzak	dama zerejan
k	damé ronayen	tuzak kurmak	ci rê damé ronaya
m	dan	vakit, zaman, an
m	dana şanî	akşam vakti	hella şanî
m	dana şewray	sabah vakti	hella şewray
	danga	hayvan emzirme, yemleme yer ve zamanı	1-küçükbas hayvan emzirme zamanı, yeri (N.Büyükkaya) (Soyreg) / 2-karlı havada karı sıkıştırarak hayvanları yemlemek için hazırlanan yer
N.m	danûg-é	hedik	çocuklar diş çıkarınca yapılır
	dapancas	yaklaşık elli, elli civarı
m	dapîr-é	nine, büyükanne
N.n	dar	ahşap,ağaç
m	darax-é	aşama, seviye, mertebe, rütbe	ti a daraxé nêresenê=sen o aşamaya gelemezsin
bot.n	darbancan \| darbalcan	patlıcan fidesi
N.n	DARBEND	barikat, bariyer
bot.N.n	darçîn	tarçın	etimoloji : dar + çîn = ağaç + çin = Çin ağacı / OrtaFarsça: dāre çēnīk / Farsça : dāre çīnī دار چينى
k	darda kerden	asmak, idam etmek	dardé kerden / ney o çixeya dardé ké ! = bunu o askıya as !
N.n	dardês	ahşap duvar
N.m	dar-é	ağaç, fidan
n/m	darên-/é	ağaçtan yapılma
N.n/m	DARISAZ-/é	eczacı (ilaç hazırlayan)
N.n	dari	ilaç, deva
k	darîayen	dayanmak, yaslanmak
k	darîayen	sığmak
N.n	daristan	orman
k	dariten	dayamak
k	dariten	sığdırmak, yaslamak, yüklemek
N.n	darixane	eczane
bot.n	darkinci	susam fidesi
zoo.n	darkotik	ağaçkakan	darkutik
N.n	darlasing	zzz***
N.n	darlox	taş silindirin çeki kolu	bwn:qeysî
zoo.N.n	darneqûr	ağaçkakan
N.n	darole	bostan korkuluğu
bot.n	darpeme	pamuk fidesi	lema pemî
bot.m	darspî	ak kavak, kavak ağacı
bot.n	darûber	ağaçlar ve meyveleri, ağaçlar topluluğu, ağaçlık
	dase	yaklaşık yüz, yüz civarı
	davîst	yaklaşık yirmi, yirmi civarı
k	dawîayen	sıvanmak	dês dawîa = duvar sıvandı / dês do bidawîo = duvar sıvanacak
Nx.n	Dawid	Davut	Türkçe'de Davut diye bilinen ismin Dimilkî söylenişi
n	dawite	sıvanmış
k	dawiten \| dawen	sıvamak, sıva yapmak	dês dawit = duvarı sıvadı / a dêsî dawena = o duvarı sıvar
N.n	dawte	sıva
k	dawte kerden	sıvamak, sıva yapmak
	dayê hegîan	canım annem
k	dayen	vermek, ödemek	Avesta>dā, dāth
m	dayik-é	annem, anne	dayika vana bê keye = annem eve gel diyor
	ddi bi ddi	ikişer, ikişer ikişer
	de	içine	önüne geldiği fiile içine doğru anlamı katan ön ek / devisten=içine yerleştirmek / deproşnayen=içine ufalamak / dekerden=içine koymak
	de !	haydi !	de şirê ! = haydi gidin !
k	de kerden	koymak, katmak, içine koymak	solé zî deké de ! = tuz da koy !
k	de kewten	girmek, dahil olmak
	de kewtiş	girme, giriş, dahil olma
k	de şîayen	sığmak	temafîla ma werdî bî, ma pêro nêşî de = arabamız küçüktü, hepimiz sığmadık
m	debar-é	geçim, geçinme	ma hirgé serré xelle karenê, debara ma pey bena.
	debax	sepi, tabaklama	hayvan postunu kullanılacak duruma getirme işlemi
	debaxkar	sepici, tabaklama işi yapan	hayvan postunu kullanılacak duruma getirme işlemini yapan kimse
	debaxxane	sepi yeri, tabakhane	hayvan postunu kullanılacak duruma getirme işleminin yapıldığı yer
n/m	debest-e/î	bağlı, -e bağlı, ... bağlı	gayê debestey, nêşenê biçerê
k	debesten	bağlamak, boyunduruk altına almak, zorbalıkla buyruk altına almak	gay debestê, o yo keno cité bikero
k	debixîayen	zzz***
k	debixnayen	zzz***
m.n	ded	amca
	dedan	amca giller, amca gil	no erdê dedandê min o = bu amcam gillerin (amcamların) tarlasıdır
m.m	dedkeyna	kuzen, amca kızı
n	dedo !	amca ! (seslenirken)
N.n	dedza \| deza \| dereza	kuzen, amca oğlu, amcazade, emmi oğlu
k	defa kerden	savunmak, bir fikri veya davayı savunmak	avukatî ti weş defa kerdî / o hertim sosyalîzmî defa keno
k	defînayen (1)	defnetmek, ölüyü gömmek	dê Mehmed Ûzûn'î Amed'dé defînê / zazaki--> de-fînayen bir şeyin içine koymak, bir şeyin içine yerleştirmek anlamındadır. Arapça dafn دفن ile benzerliği tesadüfidir.
k	defînayen (2)	içine düşürmek, içine yerleştirmek, yerine yerleştirmek, sokmak
k	defîneyayen (1)	defnedilmek, gömülmek (ölüyü)
k	defîneyayen (2)	içine düşürülmek, içine yerleştirilmek, yerine yerleştirilmek, sokulmak
N.n	defter	defter	Aramice: diphterā דפתרא yazı tableti, kodeks ~ EYunanca: diphthéra διφθέρα 1. tabaklanmış deri, 2. yazı tableti olarak kullanılan kesilip perdahlanmış deri tabakası ~ Arapça: daftar دفتر
k	degêrîayen	zzz***	îsot degêrîa / çuwal degêrîa
k	degiroten	zzz***	îsot degirot / çuwal degirot
	degme	genelikle gerçekleşmeyen, kolay kolay olmayan, nadiren olan	degme nîno key ma / degme çay nêşimeno / degme nêweş nêbeno / bu kelimeyi Türkçede tam olarak karşılayan bir terim yok